قطب نما - - ) قبله نما قطع قطع : اعتقاد جزمى به چيزى [ يقين ] / بريدن ( - - ) بريدن ) . قطع به معناى نخست ، به جهت بداهت مفهوم آن در بسيارى از كتب أصولي تعريف نشده است . تقابل برقرار شده در اين كتب ميان قطع وظن وشك بر بداهت وروشنى مفهوم آن - كه همان اعتقاد جزمى به چيزى بدون احتمال خلاف باشد - افزوده است . در اصطلاح اصوليان ، علم ويقين نيز هم معنا ومرادف با قطع است 1 - - ) علم ) . برخى اصوليان ، قطع را به مطلق اعتقاد جزمى تعريف كرده‌اند ؛ خواه اين اعتقاد مطابق با واقع باشد ويا قطع پيدا كننده ، به اشتباه ، خلاف واقع را واقع بداند 2 كه از آن به جهل مركب ( - - ) جهل ) تعبير مىكنند . برخى تفاوت علم وقطع را در همين نكته دانسته وگفته‌اند : علم ، اعتقاد جزمى منطبق بر واقع است ؛ ليكن قطع گاه منطبق بر واقع است وگاه غير منطبق وشامل جهل مركب نيز مىشود . 3 از عنوان ياد شده در أصول فقه در مبحثى با همين عنوان ويا با عنوان « علم » سخن گفته‌اند . اقسام قطع : اصوليان قطع را به دو قسم طريقي وموضوعي تقسيم كرده‌اند . قطع طريقي ، قطعي را گويند كه دخالتى در موضوع ندارد وصرفا طريق به حكم ويا موضوع حكم است ، مانند حكم شارع مقدس به حرمت شراب كه مكلف به حكم كلى آن ؛ يعنى حرمت ، ويا به موضوع آن ؛ يعنى شراب بودن مايعى خاص ، قطع پيدا مىكند وبه سبب اين قطع ، تكليف بر أو منجز شده وبر عهده‌اش مىآيد . اين نوع قطع را از اين رو ، طريقي گويند كه طريق به حكم وكاشف از آن است ودخالتى در حكم ندارد ؛ چنان كه در مثال ياد شده ، حرمت شراب در واقع ثابت است ؛

--> ( 5 ) . مجمع المسائل 1 / 126 ؛ استفتائات ( بهجت ) 2 / 12 ( 6 ) . مدارك العروة 21 / 239 ( 7 ) . تحرير الوسيلة 2 / 637 ( 8 ) . توضيح المسائل مراجع 1 / 441 ( 9 ) . تذكرة الفقهاء 3 / 12 - 13 ؛ ذكرى الشيعة 3 / 163 ؛ التنقيح الرائع 1 / 174 ؛ جامع المقاصد 2 / 55 ؛ المقاصد العلية ( الحاشية الأولى على الألفية ) / 500 ( 10 ) . مجمع الفائدة 2 / 72 - 73 ؛ مدارك الأحكام 3 / 128 - 129 .